آموزش کشاورزی در بخش گلخانه

کنه تارتن
نویسنده : رضا علیپور - ساعت ۱٢:٢٦ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳٩۱
 

کنه تارتن :

 

 

یکی از شایع‌ترین آفات خیار گلخانه ای کنه تارتن دو لکه‌ایی Tetranychus urticae است و به گروه زیادی از گیاهان گلخانه­ای حمله می­کند. مهم­ترین گونه کنه­ها که موجب خسارت می­شود، کنه تارتن است. ویژگی خاص کنه­ها ، اندازه کوچک ، قدرت تولید مثل بالا و مقاومت به کنه کش‌ها است در صورت عدم بکارگیری روش کنترل مناسب این آفت می‌تواند باعث خسارت شدید گیاه و مرگ سریع آن شود. بروز سریع مقاومت به آفتکش‌ها از این کنه دلیل اصلی کاربرد روش‌های مبارزه بیولوژیک است. البته انعطاف پذیری بسیار زیاد ژنتیکی، ظرفیت پائین مهاجرت و توانایی زمستانگذرانی در گلخانه‌ها علت خسارت­زایی این آفت و تولید سویه‌ای مقاوم به آفتکش‌ها است. لذا اغلب زارعین به استفاده از استراتژی‌های جلوگیری از بروز مقاومت تمایل دارند.

شکل شناسی و زیست شناسی:

کنه های ماده تقریباَ نیم میلیمتر طول دارند و به رنگهای زرد- سبز تا قهوه ای و قرمز دیده می شوند. معمولاَ ٢ نقطه تیره در هر طرف بدن در قسمت جلو و عقب بدن قابل مشاهده است. کنه قرمز گلخانه T.cinnabarinus به رنگ قرمز تیره است و معمولاَ روی میخک بیشتر از گیاهان دیگر دیده می شود. ماده های کنه تارتن معمولاَ بین 50 تا 200 عدد تخم می گذارند. که بسته به میزبان گیاهی متفاوت می باشد. رشد و نمو از تخم تا کنه کامل بستگی به دمای محیط ، رطوبت نسبی ، گیاه میزبان ، بافت گیاه و وضعیت تغذیه گیاه متفاوت است. تخم ها بین 1 تا 4 روز تفریخ می شوند.

نمف ها ٣ جفت پا و پوره ها ۴ جفت پا دارند .به طور کلی دوره زندگی کنه ها در شرایط محیطی گرم و خشک بین 7 تا 10 روز است که حالت طغیانی پیدا می کند. تار فراوانی نیز تولید می کند که باعث جمع شدن گردو غبار می شود. در طی فصل سرد سال ، ماده های بارور زمستانگذرانی می کنند اما در گلخانه هایی که در طول سال فعال هستند، کنه ها دوره خواب و یا دیاپوز ندارند.

خسارت و اهمیت اقتصادی:

 

    خسارت کنه­ها به صورت لکه­های سوزنی و برنزه است که معمولاً در پشت برگ­ها یا در کل گیاه دیده می­شوند . در آلودگی شدید ، موجب زرد و خشک شدن برگ­ها و در نهایت مرگ گیاه می­شوند . کنه­های تارتن مقدار زیادی تار می­تنند و باعث می­شوند که تمام سطح برگ و گل­ها را می­پوشاند . هنگام تغذیه با تزریق بزاق سمی داخل بافت گیاه موجب خشک شدن و ریزش برگ­ها می­شوند .

 کنه­ها بال ندارند اما می­توانند پرواز کنند . آن­ها معمولاً بر روی جریان­های باد قرار گرفته و به نوعی باد کردن ( پدیده بادکنکی کردن ) خود از محلی به محل دیگر جابجا می­شوند . برای پیدا کردن کنه­ها روی گیاه ، ابتدا باید به محل­های خسارت کنه­ها توجه داشت ، که شرح داده شد.

    توجه خاص و ویژه­ای در مواقعی که شرایط آب و هوائی گرم و خشک است باید به گیاهان گلخانه داشت . به عبارت دیگر پایش (Monitoring  ) گیاه به طور هفتگی ومرتب باید انجام شود.برای این کار برگ­ها و گل­ها می­بایست مورد بازدید و معاینه قرار گیرند . راه دیگر اینست که از گیاهان حساس ( حساس­تر از گیاه اصلی گلخانه ) استفاده کرد . برای مثال لوبیا چیتی ـ لوبیا چشم بلبلی ـ بادمجان ـ خیار.

    لنز دستی 10 تا *15 برای مشاهده کنه­ها کافی است . برای اینکار یک کاغذ سفید زیر برگ و گل گیاه بگیرید و چند ضربه به آن بزنید در صورت آلودگی ، موجوداتی به اندازه سر سوزن در حال حرکت مشاهده می­کنید که با در دست داشتن ذره بین به راحتی قابل مشاهده است .

کنترل فیزیکی / زراعی :

 

 کنه­ها روی گیاهانی که استرس رطوبتی و آبیاری دیده باشند به صورت طغیانی ظاهر شده  بنابراین آبیاری مرتب و تأمین رطوبت محیط از طغیان کنه­ها جلوگیری می­کند . برای تأمین رطوبت می­توان از سیستم رطوبت ساز استفاده کرد . توجه باید داشت که گردش هوا در زمان تأمین رطوبت مهم است زیرا از بروز بیماری­ها جلوگیری می­کند . مصرف بیش ار حد ازت با طغیان کنه­ها رابطه مستقیم دارد . بنابراین مدیریت گیاه به خصوص درمورد مصرف کودهای ازته حائز اهمیت است .

حذف علف­های هزر از دیگر ابزار مدیریت کنترل زراعی و فیزیکی کنه­ها است زیرا از پدید آمدن کانون دائمی کنه­ها جلوگیری می­کند .از رفت و آمد کارگران و انتقال وسایل کار از قسمت­های آلوده گلخانه به کنه­ها به قسمت­های دیگر خودداری شود .

کنترل شیمیایی :

 

    انتخاب سم مناسب دستگاه سم پاش با محلول­پاش ، مواد همراه ، دفعات تکرار ، در کنترل کنه­ها بسیار اهمیت دارد . برای مثال در کنترل شیمیایی کنه­ها استفاده از سم اورتوس به همراه مقدار 25 سی سی روغن سیتویت در 100 لیتر محلول سمی آماده کمک زیادی به کنترل قابل قبول از آفت می­نماید . یا استفاده از دستگاه مه­پاش همراه با روغن EC به میزان 7/1 لیتر و کنه کش اورتوس یا نیسورون به مقدار 250 سی سی در کنترل کنه­ها در یک گلخانه به مساحت 4000 - 3000 متر­مربع در هنگام شب اثر بسیار خوبی دارد . لازم است در این مورد با متخصص مربوطه مشورت شود .

کنترل بیولوژیک :

 

رها سازی چندگونه معروف از شکارگرها Phytoseiulus persimilis و Amblyseius degenerans در کنترل کنه­ها موفقیت آمیز بوده است.

مبارزه بیولوژیک با استفاده از کنه‌های شکارگر Phytoseilus persimilis یکی از روش‌های متداول مبارزه با این آفت است و تعداد کنه‌های شکارگر مورد استفاده به تراکم کنه تارتن بستگی دارد. از آنجائیکه تراکم کنه‌ها در کلنی در ابتدای آلودگی بسته به گونه میزبان متفاوت بوده و ثابت است. لذا باید سطح برگ­های آلوده را جهت شمارش تعداد کنه­ها بررسی نمود. در زمان آلودگی شدید 20 شکارگر در هر متر­مربع و در سایر مناطق 1 شکارگر در متر­مربع توصیه می‌شود. چنانچه کنه‌ها به سطح زیان بالایی برسند، استفاده از شکارگر به تنهایی کارآیی نداشته و باید از کنه­کش‌های انتخابی استفاده شود. این شکارگر در طول استفاده می‌تواند باعث کنترل آفت شود مگر شرایط گرم خشک. در این شرایط زارعین مجبور به استفاده از کنه­کش‌ها برای ایجاد تعادل بین جمعیت کنه و شکارگر هستند.

کنه­کش‌های انتخابی مورد استفاده عبارتند از ، هگزی تیازوکس و آبامکیتن را نیز می‌توان در مقادیر بسیار کم بکار برد. کنترل کامل جمعیت کنه تارتن بدون استفاده از کنه­کش‌ها ممکن نیست.

شرکت کشاورزی حاتم - بخش آموزش - جناب آقای علیپور 

تلفن تماس

021-88518657